Blog, 23 oktober 2026
Gekweekte kabeljauw uit Noorwegen stond sinds voor kort nog op geel, maar na herziening van de ACAM (Aquaculture Certification and Assessment Methodology) over hoe het voer gekeurd wordt is deze naar rood gegaan.
Deze herziening heeft vooral te maken met de overstap van FFDR (Forage Fish Dependency Ratio) naar FIFO (Fish In Fish Out). FFDR kijkt naar hoe afhankelijk de kweekvis is van wild gevangen vis voor visolie en vismeel. Deze methode kijkt echter alleen naar wilde vis die hoofdzakelijk gevangen wordt om visvoer van te maken, en niet naar het totale grondstofgebruik van het voer.
FIFO verschilt hiervan omdat het kijkt naar de verhouding tussen de hoeveelheid wilde vis die nodig is voor de productie van visvoer en de hoeveelheid gekweekte vis die daarmee wordt geproduceerd. Hierbij worden ook viskoppen en ingewanden meegenomen die als “restproduct” niet meetellen in FFDR calculaties. De nieuwe ACAM-methode gebruikt FIFO. Via deze methode bleek een aanzienlijk deel van het voer voor de kabeljauw dus afkomstig van wilde visvangst. Oftewel, er gaat veel wilde vis in, en relatief weinig kweekvis uit.
Dit betekent niet dat de kwekerij minder duurzaam bezig is dan voorheen. Sterker nog, de kwekerij is het voer efficiënter gaan benutten. De FCR (Feed Conversion Ratio) daalde in 2023 van 1,52 naar 1,02. De verwachting is dat deze nu rond de 1,1 ligt. Dit betekent dat er voor 1 kg kabeljauw ongeveer 1,1 kg aan wilde vis nodig is.
De herkomst van het voer is echter niet het enige onderdeel dat meespeelt in de beoordeling. Ook de ecologische impact van de kwekerij op het lokale wildleven wordt beoordeeld, met name de omgang met roofdieren die de kweekvis bedreigen. In Noorwegen worden maatregelen genomen om wilde dieren te beschermen, zoals extra netten rond de kwekerijen, controles van de kooien en toezicht op ontsnappingen. In uitzonderlijke gevallen mogen roofdieren worden gedood, maar dit is alleen toegestaan als laatste redmiddel en met voorafgaande toestemming van de autoriteiten. De kwekerij scoorde voorheen redelijk op dit onderdeel, maar vanwege de nieuwe ACAM-methode is het komen te vervallen. Hierdoor valt een positieve bijdrage weg, wat de gemiddelde score verder omlaag trekt.
Samen zorgen deze twee stukken voor een nadelige beoordeling ten opzichte van de laatste uit 2023, het WNF en de VISwijzer concluderen daarmee dat deze kabeljauw dus niet duurzaam genoeg meer is om een gele score te krijgen.
“De kwekerij is dus niet minder duurzaam geworden, maar de score is toch gedaald?”
Dit klopt, en is een heel belangrijk onderdeel van duurzame visserij en viskweek. Maatstaven worden continu aangescherpt om een cyclus van verbetering te stimuleren. Zowel de wildvangst als de kweek van vis kan nagenoeg altijd duurzamer, bijvoorbeeld door minder grondstoffen te gebruiken, meer ruimte te bieden voor het herstel van vispopulaties, het risico op ziekte-uitbraak te verkleinen en verstoring van het lokale ecosysteem te beperken. Duurzaamheid is geen vast eindpunt, maar een proces waarbij nieuwe kennis, technieken en inzichten steeds weer leiden tot hogere eisen.
Waar twintig jaar geleden een bepaalde methode nog voorop liep op het gebied van duurzaamheid, kan deze tegenwoordig de standaard zijn geworden en door het gros van de kwekers worden toegepast. De methode is daarmee niet ineens minder duurzaam geworden, maar de vooruitgang in de sector maakt het mogelijk om hogere eisen te stellen. Een beoordeling die destijds als duurzaam werd gezien, kan daardoor tegenwoordig minder goed scoren, omdat er inmiddels betere methoden beschikbaar zijn of omdat we meer weten over de gevolgen voor het milieu. Een verandering in de beoordeling betekent dus niet automatisch dat de productie minder duurzaam is geworden. Het kan juist betekenen dat de maatstaven zijn aangescherpt en dat we steeds beter in staat zijn om de werkelijke impact van visserij en viskweek in kaart te brengen.
