30 september 2026
Het nieuwe wetenschappelijke advies van de Internationale Raad voor het Onderzoek van de Zee (ICES), gepubliceerd op 30 september 2026, leidt niet tot een wijziging van het duurzaamheidsadvies voor Atlantische makreel. Op basis van een eerste analyse blijft de Atlantische makreel uit de noordoostelijke Atlantische Oceaan een rode keuze op de VISwijzer.
Hoewel de nieuwste ICES-beoordeling laat zien dat het paaibestand zich iets beter ontwikkelt dan eerder werd gedacht, blijft de toestand van het bestand zorgwekkend. De visstand bevindt zich nog steeds rond de kritische biologische grenswaarde (Blim) en de visserijsterfte ligt boven het niveau dat als duurzaam wordt beschouwd (Fmsy).
Positief nieuws, maar geen herstel
In vergelijking met de beoordeling van vorig jaar lijkt de situatie op het eerste gezicht verbeterd. ICES schat het paaibestand nu net boven de kritische grenswaarde in, terwijl het bestand in 2025 nog onder deze grens werd geplaatst. Die bijstelling betekent echter niet dat het bestand daadwerkelijk is hersteld.
“Het positieve nieuws is dat de makreelstand niet verder lijkt te zijn afgenomen of ingestort,” aldus Good Fish. “Tegelijkertijd zien we nog geen robuust herstel. Het bestand bevindt zich nog steeds op een kwetsbaar niveau en blijft gevoelig voor verdere overbevissing.”
De recente aanpassing van de ICES-ramingen is deels gebaseerd op nieuwe inzichten in het gewicht van jonge makrelen en een relatief sterke jonge jaarklasse. Ondanks deze positievere inschatting adviseert ICES nog altijd een reductie van de vangsten ten opzichte van de daadwerkelijke huidige vangsten.
Structurele problemen blijven bestaan
Volgens wetenschappers staat de Atlantische makreel al jarenlang onder druk doordat de totale vangsten structureel hoger liggen dan de wetenschappelijke aanbevelingen. Sinds 2010 overschrijden de werkelijke vangsten gemiddeld ongeveer 39 procent het wetenschappelijk advies.
Een belangrijke oorzaak is het ontbreken van een gezamenlijke quota-afspraak tussen de betrokken kuststaten. De Europese Unie, Noorwegen, IJsland, het Verenigd Koninkrijk, Groenland en de Faeröer zijn er al ruim vijftien jaar niet in geslaagd een gezamenlijke verdeling van de vangstrechten overeen te komen. Hierdoor worden jaarlijks hogere vangstniveaus vastgesteld dan wetenschappelijk wordt aanbevolen.
Geen schuldvraag, maar beoordeling van het bestand
De VISwijzer beoordeelt nadrukkelijk niet welke partij, sector of lidstaat verantwoordelijk is voor de huidige situatie.
“De VISwijzer wijst geen schuldigen aan”, benadrukt Good Fish. “Wij beoordelen uitsluitend de toestand van het visbestand, de visserijdruk en de mate waarin duurzaam beheer plaatsvindt. Wanneer een bestand zich rond een kritische grenswaarde bevindt en de visserijdruk te hoog blijft, leidt dat tot een rode beoordeling, ongeacht wie daarvoor verantwoordelijk is.”
Rode score ondanks relatief duurzame vismethode
De rode beoordeling betekent niet dat de gebruikte visserijmethode per definitie veel milieuschade veroorzaakt. Makreel wordt doorgaans gevangen met pelagische trawls en ringzegens, visserijmethoden die weinig impact hebben op de zeebodem en relatief weinig ongewenste bijvangst kennen.
De rode score is volledig het gevolg van de toestand van het bestand zelf. Volgens de VISwijzer-methodiek leidt een combinatie van een kwetsbaar bestand en aanhoudende overbevissing automatisch tot een rode beoordeling.
Herstel vraagt om politieke keuzes
Voor een duurzaam herstel van de Atlantische makreel zijn volgens Good Fish vooral duidelijke internationale afspraken nodig.
“De toekomst van de makreel wordt niet bepaald door één gunstig onderzoeksjaar of een tijdelijke verbetering van de cijfers,” aldus Good Fish. “Zonder bindende afspraken tussen de kuststaten om de vangsten binnen wetenschappelijke grenzen te houden, blijft het risico bestaan dat het bestand opnieuw verder achteruitgaat.”
De VISwijzer adviseert consumenten daarom voorlopig om voor duurzame alternatieven te kiezen die groen scoren.