Blauwe mossel

Het gaat slecht met de bestanden van blauwe mossel in de noordoostelijke Atlantische Oceaan. De soort groeit relatief langzaam, kan een hoge leeftijd bereiken en is daardoor gevoelig voor intensieve bevissing. Door de beperkte verplaatsing van mosselen kunnen mosselbanken bij overbevissing langdurig achteruitgaan of verdwijnen. In verschillende delen van het verspreidingsgebied zijn mosselbanken de afgelopen jaren afgenomen.

De visserij met mosselkorren heeft weinig bijvangst van kwetsbare (ETP) soorten. Wel worden regelmatig bodemdieren, koralen en andere rifvormende organismen meegevangen. Discards zijn onvoldoende gedocumenteerd, maar uit gegevens van MSC-gecertificeerde visserijen blijkt dat de vangst voor minder dan 10% uit niet-beheerde of overbeviste soorten bestaat. Mosselkorren veroorzaken zeer veel schade aan de zeebodem en de organismen die daar leven. Daardoor kan de structuur van mosselbanken verdwijnen en raakt het voedselweb langdurig verstoord. De CO₂-uitstoot van deze visserij is matig. Verloren mosselkorren vormen nauwelijks een risico op spookvisserij doordat ze zwaar zijn en op de bodem blijven liggen.

Het beheer wordt als deels effectief beoordeeld. De monitoring verschilt sterk per regio: voor MSC-gecertificeerde visserijen zijn veel gegevens beschikbaar, maar in grote delen van het verspreidingsgebied ontbreken actuele gegevens over de omvang en verspreiding van mosselbanken. In de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk gelden maatregelen om de visserijdruk en de schade aan kwetsbare habitats te beperken, waaronder gesloten gebieden en natuurbescherming. Toch blijven mosselbanken in onder meer Schotland en Zweden achteruitgaan en zijn ze in delen van Frankrijk verdwenen. Er zijn geen Fisheries Improvement Projects (FIP’s) voor deze visserij. Binnen FAO-gebied 27 zijn vijf visserijen MSC-gecertificeerd.

Het gaat matig met de bestanden van blauwe mossel in het Deense Limfjord. De biomassa is de afgelopen jaren sterk afgenomen en er is een verhoogd risico dat het voortplantingsvermogen van het bestand wordt aangetast. De visserijdruk wordt aangepast aan de omvang van het bestand en houdt rekening met de voedselbehoefte van vogels, waardoor overbevissing zoveel mogelijk wordt voorkomen.

De visserij met mosselkorren heeft geen noemenswaardige bijvangst van kwetsbare (ETP) soorten. Discards zijn laag en minder dan 5% van de vangst wordt teruggegooid. Wel worden onder andere zeesterren, strandkrabben en oesters meegevangen. Mosselkorren veroorzaken veel schade aan de zeebodem en kunnen het voedselweb en de structuur van de bodem langdurig veranderen. De CO₂-uitstoot en het risico op spookvisserij zijn laag.

Het beheer wordt als deels effectief beoordeeld. De bestanden worden regelmatig gemonitord en er gelden maatregelen om de visserijdruk te beperken, maar het is onzeker of deze voldoende zijn om herstel van de mosselbanken te bereiken. Daarnaast is er kritiek op de handhaving van de regels voor de visserij in het Limfjord. De visserij is MSC-gecertificeerd.

Een groot deel van de mosselen die in Europa worden gekweekt, zijn MSCMSC:
Marine Stewardship Council, een onafhankelijke, internationale non-profit organisatie die een keurmerk heeft ontwikkeld dat garant staat voor goed beheerde, duurzame visserij. Visproducten die voldoen aan de criteria van het keurmerk zijn te herkennen aan het blauwe MSC-logo.-gecertificeerd. Bij de mosselkweek wordt het mosselzaadmosselzaad:
De larven van mosselen, die kunnen worden verzameld om uit te laten groeien tot volwaardige mosselen. uit de natuur opgevist en daarna opgekweekt tot consumptiemosselen. Het opvissen van mosselzaad gebeurt met dreggen of met mosselzaadvanginstallaties (MZIMZI:
mosselzaadinvanginstallatie, die bestaan uit drijvers, lijnen en ankers met touwen waaraan mossellarven zich kunnen hechten.’s). Onder het MSC-certificaat wordt het opvissen van mosselzaad met MZI’s nog verder aangemoedigd. MSC-gecertificeerde mosselen worden gekweekt in bodemcultuurbodemcultuur:
Het kweken van schelpdieren op ondiepe banken in zee. Bodemkweek wordt gebruikt om mosselen en oesters te kweken. Door het natuurlijk voedselaanbod in zee groeit het schelpdierzaad uit tot schelpdieren geschikt voor consumptie. en hangcultuurhangcultuur:
Het kweken van schelpdieren aan palen of gazen kousen, die aan een drijvende constructie in het water hangen. Door het natuurlijke voedselaanbod in zee kan het schelpdierzaad opgroeien tot schelpdieren voor consumptie..

MSC-mosselen uit andere landen mogen sinds 2016 verwaterd worden in Nederland en dan als Nederlandse MSC-mosselen worden verkocht. Nederlandse mosselen komen grotendeels van bodemkweek in de Oosterschelde en het Grevelingenmeer.

Het gaat tamelijk goed met de kweek van blauwe mossel. Mosselen worden gekweekt aan touwen, op palen, op de bodem of op vlotten in zee en kustwateren. Omdat mosselen zich voeden met plankton uit het water zijn geen voer of meststoffen nodig en is de milieubelasting van de kweek over het algemeen laag.

De kweek veroorzaakt nauwelijks afvalstoffen en kan zelfs bijdragen aan het verwijderen van voedingsstoffen uit het water. Afhankelijk van de productiemethode kunnen mosselpercelen zowel positieve als negatieve effecten hebben op de zeebodem en het bodemleven. Vooral bodemkweek kan de zeebodem verstoren. Ziekten en parasieten komen voor, maar grootschalige uitbraken zijn zeldzaam. Ontsnapte mosselen hebben meestal weinig invloed op het milieu, omdat het om een inheemse soort gaat.

Mosselzaad wordt meestal verzameld op natuurlijke mosselbanken, onder andere met mosselkorren, en in sommige gebieden met speciale invanginstallaties. Het verzamelen met invanginstallaties heeft weinig impact op de omgeving. Het opvissen van mosselzaad met mosselkorren veroorzaakt meer verstoring van de zeebodem en kwetsbare habitats, en wordt door Good Fish afgeraden.

Het beheer verschilt per land, maar wordt meestal als grotendeels effectief beoordeeld. Voor sommige landen zijn geen Aquaculture Improvement Programs (AIP‘s) beschikbaar. Daarnaast beschikken verschillende kwekerijen over duurzaamheidscertificeringen, zoals ASC, biologisch of andere onafhankelijke certificeringen.

De laatste beoordeling van deze visserij was in 2017.

Het is onduidelijk hoe het met de bestanden van blauwe mossel in de Noorse Exclusieve Economische Zone gaat. Gegevens over de vangsten en de omvang van de bestanden ontbreken, waardoor de toestand niet goed kan worden beoordeeld.

Handrapen heeft vrijwel geen bijvangst van kwetsbare (ETP) soorten. Ook discards zijn verwaarloosbaar. Deze kleinschalige visserij veroorzaakt weinig schade aan de zeebodem en er zijn geen aanwijzingen dat het ecosysteem nadelig wordt beïnvloed.

Het beheer wordt als deels effectief beoordeeld. Specifieke beheermaatregelen voor de wilde mosselvisserij zijn nauwelijks beschreven; beschikbare informatie heeft vooral betrekking op de mosselkweek.