Mesheft (Scheermes)

Het bestand van de Amerikaanse zwaardschede (Ensis leei) in de Nederlandse kustwateren wordt voldoende gemonitord. De biomassa is sinds 2019 afgenomen en bevindt zich momenteel op een historisch laag niveau, waardoor er een verhoogd risico is voor de voortplantingscapaciteit. Tegelijkertijd is de onttrekking door de visserij met 2–3% van de biomassa laag en ligt de visserijsterfte onder het niveau dat nodig is om een duurzaam bestand te behouden.

Bij de visserij met gemechaniseerde dreggen is er geen sprake van grote effecten op kwetsbare soorten. De hoeveelheid discards is echter hoog en wordt geschat op 5–41% van de totale vangst. De visserij heeft effecten op zand- en modderbodems en kan daardoor op lange termijn veranderingen in het ecosysteem veroorzaken. De CO₂-uitstoot is gemiddeld en het risico op effecten van verloren vistuig is laag.

Het beheer van de visserij is grotendeels effectief. De soort wordt in Nederland gemonitord en beheerd volgens een nationaal beheerplan en een Harvest Control Rule. Maatregelen om discards te verminderen zijn echter slechts gedeeltelijk effectief, omdat de hoeveelheden discards hoog blijven. Er zijn beschermde gebieden waar dreggen verboden is en het Ensis Fishing Plan 2024–2029 bevat maatregelen tegen illegale visserij en om naleving te verbeteren. De visserij is MSC-gecertificeerd.

De Nederlandse mesheftenvisserij is MSCMSC:
Marine Stewardship Council, een onafhankelijke, internationale non-profit organisatie die een keurmerk heeft ontwikkeld dat garant staat voor goed beheerde, duurzame visserij. Visproducten die voldoen aan de criteria van het keurmerk zijn te herkennen aan het blauwe MSC-logo.-gecertificeerd sinds 2012. De visserij op mesheften vindt plaats in de Nederlandse kustwateren van de Zeeuwse Delta en ten noorden van de Waddenzee. De schepen gebruiken dreggendreggen:
Een visserijmethode voor het vangen van o.a. mosselen, oesters en sint-jakobsschelpen, waarbij gebruik gemaakt wordt van stalen frames waaraan een net is bevestigd. Op de voorkant van dit frame zitten vaak stalen punten die fungeren als een soort hark. Hiermee wordt door de bodem geploegd. en zuigkorren om de mesheften op te vissen. De mesheften worden vooral geëxporteerd naar Spanje en Italië.

De Amerikaanse zwaardschede (Ensis leei) heeft zich in delen van Europa sterk verspreid en heeft daarbij op veel plaatsen een groot deel van de oorspronkelijke inheemse Ensis-populaties ingenomen.

Ondanks het economische belang van mesheften zijn er weinig gegevens beschikbaar over de omvang van de bestanden. Voor Ensis siliqua en Ensis magnus zijn geen volledige bestandsschattingen beschikbaar. De soorten zijn relatief langlevend, groeien langzaam en worden pas laat geslachtsrijp, waardoor ze matig kwetsbaar zijn voor visserijdruk. Gegevens over vangsten en vangst per inspanning zijn beperkt beschikbaar en zijn nog niet voldoende om ontwikkelingen in de bestanden vast te stellen.

Een deel van de mesheften wordt met de hand geraapt. Bij deze visserijmethode vindt weinig tot geen bijvangst of discards plaats en de methode veroorzaakt weinig schade aan het habitat. Bij intensieve visserij kan de hoeveelheid voedsel voor andere soorten afnemen. Ook het gebruik van zout om mesheften naar de oppervlakte te brengen kan effecten hebben op andere soorten, maar deze effecten zijn onvoldoende bekend. Bij visserij met hydraulische dreggen is de impact op het bodemleven en habitat groter en kunnen kwetsbare soorten zoals zeepaardjes worden geraakt. Het gebruik van elektrische apparatuur is sinds 2018 onderdeel van een proef en de effecten hiervan op andere soorten zijn nog onvoldoende bekend.

Het beheer van de mesheftvisserij in Europa en Schotland is gedeeltelijk effectief. Er geldt een minimum aanlandingsmaat van 10 cm en handmatige visserij in getijdenwateren is toegestaan tot maximaal 30 mesheften per dag. Daarnaast gelden regels voor het gebruik van elektrische apparatuur en is de visserij in de Schotse zone verboden, met uitzonderingen voor wetenschappelijk onderzoek en handmatig rapen. Voor de visserij met hydraulische dreggen is een beheerplan aanwezig, maar de effectiviteit hiervan is beperkt of onbekend. Illegale visserij en onvoldoende controle op de herkomst van elektrisch gevangen mesheften blijven belangrijke problemen.